Dagwandeling: van Valkenburg naar Heerlen over de Via Belgica

Zuid-Limburg staat bij veel wandelaars synoniem voor pittige klimmetjes en brandende kuiten. Toch hoeft dat zeker niet altijd het geval te zijn. Ik liep onlangs de dagetappe van Valkenburg naar Heerlen en was blij verrast: de hoogtemeters vallen op deze etappe enorm mee. Je wandelt weliswaar door een weids en heuvelachtig landschap, maar zware inspanningen blijven uit. Dat maakt deze tocht ideaal voor een ontspannen wandeldag.

Deze etappe is onderdeel van een veel groter, historisch netwerk. De Via Belgica was in de Romeinse tijd namelijk een van de allerbelangrijkste hoofdwegen van Europa. Deze lange heirbaan verbond de Franse zeekust bij Boulogne-sur-Mer met de Duitse stad Keulen en diende destijds voor snelle troepenverplaatsingen en levendige handel. Tegenwoordig kun je deze oude route grotendeels zelf te voet ontdekken. Het Nederlandse deel telt ruim zeventig kilometer en loopt van Maastricht tot aan Rimburg op de Duitse grens. Wie besluit de Via Belgica te wandelen, doorkruist een streek waar restanten van Romeinse villa’s, thermen en wachttorens in de bodem verborgen liggen. Je loopt hier letterlijk over de geschiedenis van ons land. De route is hier als GPX te downloaden.

De start in Valkenburg en een middeleeuwse ruïne

De logistiek rondom deze wandeling is uitstekend geregeld. Ik parkeerde mijn auto bij het treinstation van Valkenburg, wat direct het officiële startpunt van deze etappe is. Voordat je de stad achter je laat en de natuur in trekt, heb je de mogelijkheid om de Kasteelruïne van Valkenburg te bezoeken. Deze ligt op een steenworp afstand van de route. Ook als je er niet naar binnen gaat, is het imposante bouwwerk op de Heunsberg een fraai gezicht en een mooi startschot voor de dag.

Vanaf het station pik je de route eenvoudig op. De bewegwijzering is in dit eerste deel uitstekend; je volgt simpelweg de herkenbare bordjes van de Via Belgica. De eerste vijf kilometer voeren je geleidelijk het stadje uit, richting het dorp Klimmen. Dit is een buitengewoon goed onderhouden en sfeervol stukje Limburg.

Klimmen behoort tot de gemeente Voerendaal, en het valt direct op waarom deze streek zo geliefd is. Uit onafhankelijk onderzoek blijkt zelfs dat Voerendaal herhaaldelijk is uitgeroepen tot de meest aantrekkelijke woongemeente van Limburg.

Na ongeveer zes kilometer wandelen, bereik je het einde van het dorp. Hier vind je ook direct de eerste goede horecagelegenheid op de route: Grand Café Klumme. Een prima moment voor een kop koffie en een stuk Limburgse vlaai, voordat je het buitengebied in trekt.

Golvende akkers en de realiteit van de snelweg

Zodra je Klimmen verlaat, opent het landschap zich. Je navigeert hier over rustige paden langs golvende akkers. De weidsheid van dit agrarische gebied geeft een enorm gevoel van ruimte en de routemarkeringen zijn ook hier feilloos.

Toch ontkom je tijdens het wandelen van de Via Belgica niet aan de moderne infrastructuur. Vlak na Klimmen duikt de route via een tunnel onder de snelweg door. Daarna wandel je een kleine vierhonderd meter parallel aan de snelweg. De herrie van het voorbijrazende verkeer is hier best hevig en haalt je even uit de stilte van de natuur. Het is de nuchtere realiteit van wandelen in het dichtbevolkte Nederland. Gelukkig is dit lawaai van relatief korte duur. Even later passeer je een ruim opgezette, strak gemaaide golfbaan vlak voor Voerendaal. De relatieve rust keert hier direct weer terug.

Historie bij Kasteel Haeren en de holle weg

Na de passage bij Voerendaal leidt het pad je onder de spoorlijn door. Midden in dit verrassend groene gebied vin je Kasteel Haeren. Dit stevige, historische landhuis ademt exact de sfeer uit die je bij een tocht door het zuiden verwacht.

Ter hoogte van de buurtschap Kunrade kruis je opnieuw de drukkere verkeersaders en krijg je weer te maken met wat snelweggeluid. Het verleden en het heden wisselen elkaar op deze etappe in hoog tempo af. Zodra je echter de richting van Heerlen inslaat, neemt de natuur het weer over. Een absoluut hoogtepunt in dit laatste deel van de wandeling is de doorgang door een diep uitgesleten ‘holle weg’. Ingesloten door hoge, groene wanden van aarde en boomwortels heerst hier een volstrekte stilte. Je kunt je hier moeiteloos voorstellen hoe reizigers deze paden eeuwen geleden al gebruikten.

Aankomst in Heerlen en de terugreis

Het venijn van deze etappe zit hem puur in de navigatie op het allerlaatste stuk. Waar de bordjes van de Via Belgica in het buitengebied en rondom Klimmen nergens ontbraken, lieten de markeringen het in de bebouwde kom van Heerlen ineens afweten. Zonder routebordjes is het in een stadscentrum snel verdwalen. Het is daarom sterk aan te raden om voor dit laatste stuk de GPX-track op je telefoon bij de hand te hebben, zodat je zonder omwegen naar het eindpunt navigeert.

Eenmaal aangekomen op het treinstation van Heerlen blijkt het grote voordeel van een wandeling tussen twee treinstations. Je stapt simpelweg in de stoptrein van Arriva en binnen een kwartier sta je weer op het station in Valkenburg, exact op de plek waar je de auto in de ochtend hebt achtergelaten.

Wanneer je de Via Belgica gaat wandelen, kies je voor een route met twee gezichten. Je loopt door glooiende, stille akkers en langs oude kastelen, maar je ontwijkt ook de moderne snelwegen niet. Het is een zeer toegankelijke etappe zonder zware klimpartijen, die je een realistisch en ongefilterd beeld geeft van het huidige Zuid-Limburgse landschap.