Interview met Lex van den Bosch van Fotowandelaars: fotoreizen in binnen- en buitenland

Op wandel-vakanties.nl laat ik graag de reis-ondernemers áchter de diverse reisorganisaties aan het woord. Als 23ste in deze serie van interviews is het de beurt aan Lex van den Bosch van Fotowandelaars: een reisorganisatie die fotoreizen, workshops en andere foto-avonturen aanbiedt.

Bedankt Lex dat je de moeite wilt nemen enkele vragen te beantwoorden voor Wandel-Vakanties.nl. Zou je in een paar zinnen kunnen beschrijven wat voor een soort fotoreizen Fotowandelaars aanbiedt, voor wie die reizen vooral bedoeld zijn, en wat jouw rol is tijdens zo’n reis?

Met Fotowandelaars.nl neem ik als fotograaf-reisleider kleine groepen van 5-8 personen mee op fotovakantie naar locaties die ik er speciaal op heb uitgezocht. Op die reizen zijn de wandelingen kort en gaan over vrij makkelijk terrein, en er wordt in een fotografentempo gelopen. Zo heeft iedereen voldoende tijd om goed te kijken en foto’s te maken.

Meestal bespreken we aan het eind van de dag een stuk of vijf foto’s per persoon. Maar de fotobespreking hangt ook af van het weer — breekt eindelijk de zon door na een grijze dag, dan sla ik de bespreking soms over. Ook vind ik het belangrijk dat mensen kunnen ontspannen, en niet overvoerd gaan slapen. Een fotoreis moet een mooie mix zijn van fotograferen en genieten.

Je noemt jezelf reis- en buitensportfotograaf. Hoe is die combinatie ontstaan, en wanneer merkte je dat je anderen hier actief in mee wilde nemen?

Van het een kwam bijna vanzelf het ander. Ik heb altijd van reizen gehouden, en van sporten en bewegen. Dus het combineren van reizen met een activiteit zat er al jong in. Ook met fotografie was ik mijn hele leven al bezig. Op een gegeven moment ben ik wandelreizen gaan begeleiden en reisverhalen gaan maken, in woord en beeld, voor verschillende (outdoor)bladen. Ik heb altijd een zeer brede interesse gehad, en ik neem mensen graag mee om ze al dat moois en interessants al wandelend te laten zien. Én te laten fotograferen natuurlijk. 

Hoe ben je op het idee gekomen om Fotowandelaars te starten, en wat was in het begin het lastigste om goed neer te zetten?

Ik begeleidde al een tijdje voor een organisatie die wandelen en fotografie combineerde, maar die stopte met zulke reizen. Dat vond ik zo jammer dat ik besloot het heft in eigen hand te nemen, en zelf fotowandelreizen te gaan ontwikkelen. Wat het lastigst is voor een kleinschalige organisatie? Te laten weten dat je bestaat.

Op welke manier onderscheidt Fotowandelaars zich van andere aanbieders van fotoreizen? Waar zit voor jou het echte verschil in aanpak?

De naam Fotowandelaars geeft het al een beetje weg: op mijn fotoreizen wordt er ook gewandeld. Daarom zal ik Fotowandelaars ook niet zo snel een reisorganisatie voor alleen natuur- of landschapsfotografie noemen. Dan doemt algauw het beeld op van lang met zijn allen op één locatie staan fotograferen vanaf statief. Ik zoek wel mooie locaties uit waar we soms ook langer blijven, maar in de regel verplaatsen we ons wat meer, meestal te voet. Een ander onderscheid is dat ik af en toe ook blokjes straat-, portret- en architectuurfotografie doe in mijn fotoreizen. 

Je schrijft dat je alle locaties vooraf zorgvuldig verkent en veel tijd steekt in dagindeling, routes en het testen van plekken. Kun je beschrijven hoe zo’n voorbereiding eruitziet en waarom dat zo belangrijk is voor het verloop van de reis?

Ik probeer alle dagen van een fotoreis van tevoren uit. Dat betekent dat ik een route voorloop, in de natuur, dorp of stadje, en beoordeel waar de fotogenieke plekken zijn en of de route niet te moeilijk is voor de gemiddelde fotograaf die meegaat. Ook kijk ik heel goed of en wanneer ik gebruik van horeca wil maken, welke horeca geschikt en goed is.

In elke reis zit een grote variatie aan soorten fotografie, en ik denk goed na over welke soort fotografie past bij de specifieke route van een dag. Meestal bedenk ik er ook een inspirerende opdracht bij. Die hoef je als deelnemer niet per se te doen, maar in de praktijk gebeurt dat meestal wel. Ook al omdat het erg interessant is om te zien hoe de andere fotografen hebben gekeken, met vaak heel andere, verrassende resultaten! 

Hoe ziet een gemiddelde dag eruit tijdens een meerdaagse fotoreis met jou, bijvoorbeeld qua tempo, wandelafstanden, momenten van uitleg, rust en fotobesprekingen?

De dagen tijdens een fotoreis zijn altijd afwisselend. De ene dag fotograferen we bootjes in een kustdorp in zwart-wit, een andere dag maken we een lichte fotowandeling langs uitzichten en bloemen in het kustgebergte, of rijden we met het busje het binnenland in om burchtdorpen te bezoeken. Na het ontbijt starten we de dag met een foto-excursie of fotowandeling, die vaak rond een fotografisch thema is opgebouwd.

Dankzij de kleine groep kan het programma flexibel meebewegen met het weer of het licht; bij minder weer schuiven we bijvoorbeeld een fotobespreking naar de ochtend. Meestal lunchen we onderweg in een lokaal restaurant, en bij langere wandelingen picknicken we soms. In de middag fotograferen we op een andere locatie of maken we nog een korte wandeling, waarna we terugkeren om foto’s te selecteren en de dag af te sluiten met een gezellig diner.

Je werkt dus bewust met kleine groepen van 5 tot 8 deelnemers. Wat levert dat op voor de dynamiek in de groep en voor de ruimte die iedereen krijgt om te fotograferen?

Met kleine groepen kan ik als reisleider en fotografisch begeleider iedereen persoonlijke aandacht geven. Fotografie is een belangrijk onderdeel van de reis, en daarom is de begeleiding intensiever dan bij een gewone wandelreis: de een vraagt om technische hulp, de ander om advies over standpunt of compositie. Een klein gezelschap heeft bovendien veel minder impact op de omgeving. Daardoor wordt het makkelijker om onderweg spontaan mensen te fotograferen, bijvoorbeeld voor een portret. Ook kun je je met weinig mensen veel makkelijker over een locatie verspreiden. 

Tijdens je reizen gaan zowel beginnende als gevorderde fotografen mee. Hoe zorg je ervoor dat iedereen zich op zijn gemak voelt en op zijn eigen niveau wordt uitgedaagd?

Ik ben me ervan bewust dat het voor veel mensen spannend kan zijn om hun foto’s te laten zien, ongeacht hun niveau. Daarom probeer ik altijd een veilige sfeer te creëren waarin iedereen wordt aangemoedigd om te experimenteren en met een frisse blik naar elkaars werk te kijken.

Gevorderde fotografen vinden het meestal prettig om hun kennis te delen met minder ervaren deelnemers, wat onderweg vanzelf ontstaat. Tegelijk werk ik ook individueel: ik geef persoonlijke feedback en bied waar nodig een extra of meer verdiepende opdracht aan, zodat iedereen op zijn eigen niveau wordt uitgedaagd.

Fotobesprekingen en foto-opdrachten spelen een belangrijke rol tijdens je fotoreizen. Hoe pak je dat aan zodat het leerzaam blijft, maar ook ontspannen en prettig voor iedereen?

Ik benadruk dat een fotobespreking geen wedstrijd is, en nodig deelnemers soms juist uit een foto te kiezen waar ze minder tevreden over zijn, zodat anderen kunnen meedenken over oplossingen, dan krijg je vanzelf opbouwende kritiek.  

Je organiseert fotoreizen naar onder andere Italië. Kun je vertellen wat deelnemers kunnen verwachten van een fotoreis naar Ligurië, en wat deze regio fotografisch zo interessant maakt?

De fotoreizen naar Ligurië organiseer ik in de lente en de nazomer, wanneer de temperaturen aan de Italiaanse Rivièra mild zijn en het heerlijk is om buiten te zijn. Bergen en zee liggen hier letterlijk naast elkaar, wat niet alleen spectaculaire vergezichten oplevert, maar ook prachtige foto’s. De eerste twee nachten verblijven we in het fotogenieke Sanremo, met palmenboulevards, tropische ficussen en elegante Belle Époque-architectuur uit het einde van de 19de eeuw. We bezoeken ook een heel bijzonder dorp dat door een aardbeving verwoest is, maar dat weer herbevolkt is door nieuwe, eigenwijze bewoners.

Daarna trekken we met onze minibus naar Albenga, dat een middeleeuws centrum met hoge vierkante torens heeft. We maken wandelingen langs het kustgebergte, bezoeken een oud vissersplaatsje en fotograferen in burchtdorpen in het binnenland. Het is een zeer gevarieerde fotoreis, waar je met veel soorten fotografie in aanraking komt, variërend van landschapsfotografie tot zwartwitfotografie en van architectuurfotografie tot het fotograferen van bloemen.

Je biedt ook een fotoreis naar Sicilië aan. Wat spreekt jou zo aan in deze bestemming, en welke combinatie van landschap, cultuur en fotografie maakt deze reis zo bijzonder?

Het eerste deel van de fotoreis op Sicilië speelt zich af op de flanken van de spectaculaire vulkaan Etna. We maken er twee mooie fotowandelingen, dwars door de meest fantastische lavalandschappen. Maar ook hier wel in fotografentempo, zodat je genoeg tijd hebt voor fotografie. Voor de tweede helft van de reis zakken we met ons minibusje af naar het zuiden, naar de mooiste barokke steden die er zijn: Noto, Syracuse en Ragusa.

Tijdens deze reis verblijven we in twee sfeervolle agriturismo’s, plekken met volop fotografische mogelijkheden direct om de hoek. Deze reis combineert cultuur en natuur, en spectaculaire stadslandschappen met vulkaanlandschappen. En daarbij krijg je ook nog eens de gelegenheid volop van de bijzondere Siciliaanse keuken te genieten. 

Als je deze fotoreizen met elkaar vergelijkt, wat maakt dat de ene reis beter past bij iemand die vooral landschappen wil fotograferen, en de andere juist bij iemand die ook geïnteresseerd is in cultuur, architectuur of straatfotografie?

Beide reizen zijn zeer gevarieerd, zowel qua locaties als qua soorten fotografie. Misschien dat het bijzondere vulkaanlandschap op de Etna, waar we twee dagen een excursie naartoe hebben, voor landschapsfotografen net iets spectaculairder is. Maar ook tijdens de lichte wandelingen in het kustgebergte van Ligurië kun je prachtige landschapsfoto’s maken, met uitzichten over de Middellandse Zee.

In Sanremo en Albenga kun je mooie stadslandschappen maken en aan straatfotografie doen, maar dat geldt ook voor de barokke steden Noto en Ragusa op Sicilië. In beide reizen kun je soorten fotografie beoefenen die je anders misschien niet zo vaak doet. Ook zwartwit. Daar krijg ik vaak heel positieve reacties op. Doordat ik zelf ook veel soorten fotografie toepas als ik een reportage op reis maak – reisfotografie is nu eenmaal zeer breed – kan ik mensen daar ook goed in begeleiden.  

Als je geïnteresseerde fotografen slechts één van je fotoreizen zou kunnen aanraden, welke zou dat dan zijn en waarom past juist die reis zo goed bij Fotowandelaars?

De reizen zijn wat mij betreft gelijkwaardig. Zowel de fotoreis naar Ligurië als de Sicilië-fotoreis is typisch voor Fotowandelaars; met veel variatie, prachtige fotolocaties en wandelafstanden die passen bij fotografen. En niet te vergeten heerlijke streekgerechten en prima hotels. 

Naast fotoreizen bied je ook fotowandelingen, workshops en online cursussen aan. Voor wie is het volgens jou een logische stap om hiermee te beginnen voordat ze meegaan op fotoreis?

Een fysieke workshop is een heel goede gelegenheid om uit te proberen hoe ik een reis begeleid. Maar ook als je niet ze goed weet wat je van een fotoreis kan verwachten. En natuurlijk kun je in zo’n workshop ook allemaal vragen stellen over fotoreizen.  

Je hebt veel ervaring als reisjournalist en maakte honderden reportages. Wat neem je uit die achtergrond mee in hoe je deelnemers leert kijken en verhalen laat vertellen met hun foto’s?

Reisfotografie is een heel breed soort fotografie. Eigenlijk bestaat het uit allemaal andere fotografiegenres, variërend van landschaps- tot portretfotografie en van straatfotografie tot natuurfotografie. Maar ook zwartwit- en macrofotografie kan het goed doen in een reportage. Dat maakt dat ik al deze soorten fotografie in mijn fotoreizen kan aanbieden en mensen daar ook in kan begeleiden.

In mijn reportagewerk moet ik ervoor zorgen dat een selectie van mijn foto’s samen een verhaal maken. Én dat ze de tekst die ik schrijf, ondersteunen. Dat gaat dus heel erg over de inhoud, over wat je op de foto zet. En over de kunst van het selecteren. Ik doe altijd wel iets met de inhoudelijke kant van fotografie in een fotoreis.

Waar ik wel altijd rekening mee houd, is dat deze verhalende kant van fotografie niet iedereen evenveel aanspreekt. Voor sommigen is het wat abstract. Mijn filosofie is dat ik dingen aanbied, en dat de deelnemers zelf kunnen bepalen óf ze er uiteindelijk iets mee willen. Wel stimuleer ik altijd om iets uit te proberen, met soms heel verrassende resultaten! 

Waar wil je met Fotowandelaars staan over grofweg 5 jaar? Denk je aan nieuwe bestemmingen, andere reisvormen of juist verdere verdieping van wat je nu al doet?

Ik ben niet zo van de verre horizonten. Nieuwe bestemmingen kunnen zich aandienen door toeval, of door een vraag van klanten. Maar ook door ontwikkelingen op de wereld, in negatieve of positieve zin, dus daar moet je flexibel mee omgaan. Wel is het zo dat een goede en betaalbare keuken een pre is. En dan kom ik al snel op Italië! 

Hoe zie je de toekomst van Fotowandelaars en van fotoreizen in het algemeen? Merk je veranderingen in wensen of verwachtingen van deelnemers?

Met Fotowandelaars wil ik doorgaan op het nu ingeslagen pad, namelijk: mensen op een kleinschalige manier meenemen naar plekken die ik heb ontdekt. De wereld verandert snel, maar wat niet zal veranderen, is dat mensen fysieke activiteiten willen ondernemen. Veel deelnemers vinden het fantastisch om meegenomen te worden door iemand die het land goed kent, die precies weet waar je het lekkerst kunt eten en waar de mooiste fotowandelingen te maken zijn.

Ook kun je als begeleider een brug voor de deelnemers slaan naar de bewoners van het land, doordat je de taal spreekt. Natuurlijk kun je van alles inregelen met appjes op een telefoon, maar voor je het weet, zit je weer de hele dag op dat apparaat. Daarvoor ga je niet op vakantie, toch? Over het algemeen hebben mensen meer individuele wensen dan vroeger. Dan heb ik het bijvoorbeeld over diëten. Ook willen de meesten tegenwoordig een eenpersoonskamer, dat was vroeger niet zo. Bij het uitzoeken van de locaties en de accommodaties hou ik daar absoluut rekening mee.

Ben je zelf eigenlijk een fanatieke reiziger? En zo ja, wat is een reis- of fotomoment dat jou persoonlijk altijd is bijgebleven?

Ik ben gematigd fanatiek. Op reis ga ik eigenlijk altijd voor de kwaliteit van de beleving. Het liefst combineer ik een fysieke activiteit, zoals wandelen of mountainbiken, met de eigenheid van een land of streek. Dan heb ik het over architectuur, cultuur, culinair, talen en geschiedenis. Ook de diversiteit in de tropen vind ik fantastisch, maar ik houd ook erg van de woestijnlandschappen van Namibië. En dan hebben we Europa. Alleen al in Italië, een land waar ik de laatste 15 jaar erg vaak kom, is meer historie en oude cultuur dan in de hele nieuwe wereld bij elkaar. We lijken ons eigen continent wel eens te onderschatten, misschien omdat het voor ons juist het minst exotisch is. 

Als je me vraagt naar een reis- of fotomoment dat me altijd is bijgebleven, maak je het me moeilijk als fotograaf met een sterk visueel geheugen; ik onthoud vrijwel alles. Zoals die keer dat een bultrug om ons bootje heen sprong op Curaçao, en ik na twee foto’s tot de ontdekking kwam dat mijn filmrolletje vol was. Dat zal me niet snel nog een keer gebeuren, ik zorg altijd voor genoeg ruimte op mijn geheugenkaartje!

Meer informatie over Fotowandelaars.nl

Hartelijk dank Lex voor je uitgebreide antwoorden en mooie foto’s! Ben je geïnteresseerd geraakt in de fotoreizen van Fotowandelaars.nl? Bezoek dan de website van Lex voor meer informatie. Meer over  groepswandelreizen (zonder fotografie-thema) vind je hier, en een overzicht van alle bestemmingen hier. Voor liefhebbers van het fotograferen van vogels is de vogelreizen-pagina wellicht interessant.